Elektrische afwijkingen en onjuist gebruik van elektrisch materieel kunnen bijdragen aan brandrisico's. Verdeelinrichtingen en aansluitingen zijn mogelijke locaties van ongewenste warmteontwikkeling. Een installatie kan blijven functioneren terwijl lokaal ongewenste warmteontwikkeling aanwezig is. In dit artikel lees je hoe dit soort risico's kunnen ontstaan en wat je eraan kunt doen.
Kort gezegd: sommige elektrische brandrisico's ontwikkelen zich geleidelijk, bijvoorbeeld door verslechterende verbindingen, vervuiling, veroudering of langdurige overbelasting — en kunnen onder geschikte inspectie- en bedrijfsomstandigheden soms worden herkend. Niet ieder geleidelijk ontwikkelend risico is tijdens een inspectie detecteerbaar. Andere defecten kunnen juist plotseling ontstaan.
Hoe ontstaat brand door elektra?
Voor brand zijn drie ingrediënten nodig: een ontstekingsbron, brandbaar materiaal en zuurstof. In een meterkast is een mogelijke oorzaak van plaatselijke warmteontwikkeling een verhoogde overgangsweerstand — bijvoorbeeld bij onvoldoende contactdruk, beschadiging, corrosie, vervuiling of een onjuist uitgevoerde verbinding. Hierdoor ontstaat lokaal extra weerstand, en dus warmte, op precies de plek waar het niet hoort.
Bij belasting kan lokaal een verhoogde temperatuur ontstaan. Bij verdere verslechtering, hogere belasting of onvoldoende warmteafvoer kan de temperatuur verder toenemen. In bepaalde omstandigheden kan dit leiden tot thermische schade aan componenten of isolatiemateriaal en mogelijk tot vlambogen of brand — het moment waarop een sluimerend risico plotseling een acuut gevaar wordt.
Veelvoorkomende risicofactoren in de meterkast
- Onvoldoende contactdruk, beschadiging, corrosie, vervuiling of een onjuist uitgevoerde verbinding — mogelijke oorzaken van overgangsweerstand
- Overbelaste groepen — kunnen ontstaan na uitbreiding van apparatuur zonder passende beoordeling van de belasting
- Verouderde of versleten componenten — automaten en schakelaars die door slijtage, beschadiging of onjuiste toepassing bij belasting ongewenste warmte kunnen ontwikkelen
- Stof en vuil — kan de warmteafvoer beperken, brandbaar zijn of onder bepaalde omstandigheden elektrisch geleidend worden
Waarom niet ieder risico visueel herkenbaar is
Niet iedere afwijking in de meterkast is met het blote oog visueel herkenbaar. De kast ziet er normaal uit, alles werkt zoals het hoort. Pas als het al ver gevorderd is, merk je mogelijk een brandluchtje, verkleuring of een ongewoon warme kast. Dergelijke signalen kunnen aanleiding zijn om de installatie direct door een deskundige te laten beoordelen.
Dit is precies waarom thermografische inspectie zo waardevol is: een warmtebeeldcamera kan temperatuurverschillen zichtbaar maken voordat duidelijke visuele schade aanwezig hoeft te zijn. De beoordeling hangt onder meer af van de belasting, emissiviteit, omgeving, meetinstellingen en de gebruikte camera.
Wat betekent dit voor je verzekering?
Brandverzekeraars kunnen een SCIOS Scope 10-inspectie volgens NTA 8220 en de toepasselijke SCIOS-voorschriften als polisvoorwaarde opnemen. Lees het stappenplan voor wanneer je verzekeraar om Scope 10 vraagt.
Hoe beheers je elektrische brandrisico's in de praktijk?
Periodieke inspectie kan, naast correct ontwerp, gebruik, onderhoud en tijdig herstel, een belangrijk onderdeel van de brandrisicobeheersing zijn. Bij een SCIOS Scope 10-inspectie beoordeelt onze inspecteur het elektrisch materieel binnen het vastgestelde inspectiebereik met visuele inspectie, thermografie en andere metingen of controles voor zover die van toepassing zijn. Constateringen en opmerkingen worden volgens de SCIOS-systematiek geclassificeerd. Zo kunnen relevante afwijkingen worden opgespoord, waarna passende herstelmaatregelen kunnen worden genomen.
Bronnen en verdere informatie
Lees meer bij NEN over de NTA 8220-methode voor het beoordelen van elektrisch materieel op brandrisico en in de SCIOS-brochure over Scope 10.